Putdeksels met stadswapen

Henk houdt een korte vakantie in Saksen. In  Universitätsstadt Freiberg zag hij deze frisse deksel. Het stadswapen laat een stadsmuur zien met drie torens, verwijzend naar de oude ommuurde stad. De torens en de toegekende kleuren worden nauwkeurig toegelicht op de Duitse Wikipagina . In de poort staat een klimmende leeuw die naar rechts kijkt (heraldisch gezien).

Deze mooie deksel vond ik in het Duitse stadje Dülmen. Aan de schoenen kun je zien dat dat tijdens een fietstocht was. Het stadswapen van Dülmen bestaat uit een enkel Latijns kruis, een Kleeblattkreuz om precies te zijn. Dat kruis is volgens de Duitse Wiki vermoedelijk afgeleid van het wapen van de patroon van de stad, de Heilige Victor.

Hoera, mijn tweehonderdste deksel en die vond ik in Beckum. Heel bijzonder, ik vond er ook de deksels van de drie partnersteden van dit stadje: Heringsdorf, La Celle-Saint-Cloud en Gródkow. Omdat het meer sierdeksels lijken, krijgen ze geen eigen lemma. De drie golvende balken verwijzen naar drie beken (Kollenbach, Siechenbach en Lippbach) die na hun samenvloeiing in Beckum rivier de Werse vormen. De plaatsnaam Beckum is terug te voeren naar de oude namen Bachheim of Heim an Bächen.

Jos vond in de Poolse stad Przemyśl deze deksel van partnerstad Paderborn en twijfelde of hij wel telt voor deze bijzondere collectie. Mij maakt het niet uit waar je een deksel vindt, Jos, als er maar een heus stadswapen op staat. Raadpleeg anders de regels . Het stadswapen van Paderborn lijkt eenvoudig, maar dat is schijn. Hoe het allemaal precies is zit lees je op de Duitse Wikipagina . In het kort: de Paderbornse families Bulemast en Stapel hebben er bemoeienis mee. Het kruis verwijst naar een vroeger bisdom Paderborn - sinds 1930 is het een aartsbisdom. Onder het vlak met het kruis staan vier palen die overgenomen zijn van het stadsbanier.

Erik van Team Archeologie stuurde mij deze deksel uit Eisleben toe. Maarten Luther werd er geboren en daarom mag het stadje zich met recht Lutherstadt noemen. Afgebeeld zijn twee helmvleugels - denk aan de helm van Asterix en je hebt een beeld. Deze vleugels hoorden bij de helm van de graven van Mansfeld . Eisleben viel ooit onder dit graafschap. Bewonder op de  Duitse Wiki  de witte vleugels op het prachtige blauwe schild.

Collega Henk heeft contacten, vooral in het oosten van Europa. Hij heeft ze weten te bewegen om ook putdeksels op te sturen. En heel attent: alleen met een voet erop wil Henk de foto's ontvangen. Complimenten ook voor fabrikant MeierGuss; het complexe stadswapen van Jena is helder op de deksel gezet. Aartsengel Michaël steelt de show en staat in het midden. Zijn lans doorboort de muil van de draak. In zijn linkerkant houdt hij een schild vast met een heraldische leeuw die verwijst naar het landgraafschap Thüringen. Het lijkt misschien een detail, maar het onderste schildje met de druif heeft zeker betekenis. Die vrucht verwijst naar de eens bloeiende wijnbouw rond de stad. Lees meer op de Wikipediapagina  en geniet van de mooie kleuren.

Arjan vond deze deksel van de firma PAM in Saarbrücken, Landeshauptstadt van deelstaat Saarland. Het stadswapen bestaat uit de wapens van de drie steden die in 1909 samen verder gingen als één nieuwe gemeente Saarbrücken. De stad Malstatt-Burbach (heraldisch linksboven) zorgde voor de hamer, het ijzer en de tang, allemaal verwijzend naar de ijzerindustrie. De stad St. Johann leverde de roos. De leeuw omgeven door vier kruisen komt uit het oude wapen van Saarbrücken. De Duitse Wikipedia geeft een  mooi plaatje en nog meer toelichting .

Michel trof in Boppard putdeksels met stadswapens in twee varianten aan. Beide varianten stuurde hij op. Boppard heeft een indrukwekkende geschiedenis. Dat men er trots is op het Romeinse verleden is te lezen op de bovenste deksel: Bobardia Opidum Romani Imperii . Binnen de tekstrand is de stadsmuur afgebeeld met in het midden de Sint Severusbasiliek. Boven de kerk hangt de Duitse rijksadelaar met gespreide vleugels. Deze voorstelling grijpt terug op het dertiende-eeuwse stadszegel. Op de onderste deksel is alleen de rijksadelaar met op zijn borst het kruisteken van aartsbisdom en keurvorstendom Trier te zien. Die voorstelling siert vandaag de dag het stadswapen. Volgens Michel vind je de bovenste deksel vooral in het centrum, dus binnen de oude muren. Subtiel gedaan door die Boppards.

Jazeker Michel, putdeksels met het wapen van een (Duitse) deelstaat zijn ook welkom in mijn collectie. Heel duidelijk is het wapen op de deksel niet. Goed kijken en je ziet de Hessische leeuw. De rode Hessenlöwe is al bekend uit de dertiende eeuw en kenmerkt zich door de uitgestoken tong. In het officiële wapen van de jonge deelstaat Hessen is de leeuw gestreept in rode en zilveren banen op een blauw schild. De meeste Duitse deelstaten hanteren ook een niet-officieel wapen dat geheel vrij door alle fans gebruikt mag worden. De leeuw op het Hessenzeichen is dan geheel rood en zonder blauwe achtergrond.

Michel stuurde deze deksel uit Limburg an der Lahn. Hij was wel zo eerlijk om toe te geven dat Eveline hem als eerste vond. Kreisstadt Limburg an der Lahn presenteert een deksel met een degelijk stadswapen. Afgebeeld is de burcht Limburg met twee muurtorens en een poorttoren waarop het wapen van het Huis Limburg is ingetekend. Lees meer in dit Wiki-artikel .

In de kleine stad Bad Bramstedt in deelstaat Sleeswijk-Holstein liggen prachtige putdeksels. De schoonzus van Ron maakte van één van die deksels een foto en stuurde hem op. De ridder met zwaard stelt Roland voor. Die ken ik nog wel van het Roelantslied  (middelbare school, leerboek Randschrift ). Ridder Roland staat symbool voor de vrijheid van de burgers in de stad. Vooral in het noorden van Duitsland is deze ridderfiguur als standbeeld populair. Bad Bramstedt kende al vanaf zeker 1533 een houten Roland. Die werd in 1693 vervangen voor een stenen exemplaar en die stoere Roland staat er nog steeds.

Waar ik bij mijn tocht naar Bremen vol verwachting door de stadjes Cloppenburg, Jever en Wittmund fietste en geen geschikte putdeksel zag, moest ik in het onbeduidende dorp Ritterhude flink in de remmen voor deze foto. Dat Ritterhude in het verleden echt niet zo onbeduidend was, lees je af aan het wapen. Het kasteel Hude van het geslacht Von der Hude lag strategisch bij de enige doorwaadbare plaats over rivier de Hamme op de grote weg tussen Bremen en Hamburg. Later was het kasteel een uitvalsbasis voor de veertiende-eeuwse piraat Johann Hollemann. De kleuren in het wapen verwijzen naar de familie Von der Hude.

Bij mijn fietstocht naar Bremen kwam ik door het plaatsje Lilienthal. Ik zag er deze deksel, maakte er een foto van en dronk nog een kop koffie bij Konditorei Rolf. MeierGuss leverde de stad een fraai gegoten deksel waarbij de details goed zichtbaar zijn. In Lilienthal werd in 1232 een vrouwenklooster gebouwd dat de naam Sancta Maria in Valle Liliorum kreeg: de Heilige Maria in het dal der lelies. Zowel Maria - met het kindje Jezus op schoot - als de lelies keren in het wapen terug. Als je meer van wil weten van het klooster en je ook de fraaie kleuren van het wapen wil zien, klik dan op deze Wikipagina .

In het dorpje Rhade moest ik in de remmen want deze putdeksel van Stadt Dorsten schitterde mij tegemoet. Dorsten zelf ligt zo'n dertien kilometer zuidelijker. Bij een Duitse deksel krijg je altijd hulp van de Duitse Wikipedia . Zowel de sleutel als het kruis waarop de sleutel ligt, hebben te maken met de historische betrokkenheid van Dorsten met het grote Keulen. Dorsten hoorde in het verleden bij het bisdom Keulen (de sleutel), nu bij Münster.  Bestuurlijk hoorde het bij het keurvorstendom Keulen (het kruis).

Het was mij bekend dat Osnabrück een putdeksel met stadswapen heeft. Toen ik in de buurt was, maakte ik met plezier een ommetje om deze foto te maken.  De voorstelling op de deksel is ongecompliceerd: een staand wiel met zes spaken. Het wiel van de stad Osnabrugge is zwart van kleur, dat van het bisdom rood. Het wiel of rad verwijst naar de Bijbelse notitie van de wagen van God door de profeet Ezechiël.

Erik werkt bij Team Archeologie en daar heeft hij gehoord van deze putdekselverzameling. Hij was in de stad Halle in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt en stuurde mij deze foto toe. De eerste inzending van Erik is meteen een heel fraaie. De voorstelling heeft wat mystieks en de maan en sterren kunnen zelfs dubbelzinnig worden opgevat. Heraldici worstelen met de precieze duiding van het wapen. Er circuleren verschillende theorieën. Bovenliggend is de verklaring dat de sterren duiden op de middeleeuwse Mariaverering in de stad. Er is ook een leuke legende over de maan en de sterren van de Halloren . Lees die op deze Duitse Wikipagina .

Gelukkig is Rons vakantie in MeckPomm nog niet voorbij want hij vindt er fraaie putdeksels. Deze komt uit Waren, een stadje gelegen aan een flink meer, de Müritz. Jammer dat putdeksels niet in kleur zijn, want dan zag je hier een wel heel bijzonder  fraai en bont samenstelsel van symbolen. Duidelijk te herkennen is een ronde muur met twee uit de kluiten gewassen zijtorens en een open poort. Dat ensemble staat symbool voor het feit dat Waren een serieus versterkte stad is met marktrechten. Net zo prominent aanwezig is de halve stier, met - goed kijken - een kroontje op zijn kop. Die stier en de pothelm met pauwenveer daarboven verwijzen naar leden van de heerlijkheid Werle, waartoe Waren lange tijd behoorde. Helemaal onderaan zijn de golven van de Binnenmüritz ingegraveerd.

Ten zuidoosten van Hamburg, aan de Elbe, ligt Geesthacht. Daar vond ik deze putdeksel. Op de deksel staan twee elementen die karakteristiek zijn voor de geschiedenis van dit Sleeswijk-Holsteiner stadje. Links (voor de heraldisch ingewijden rechts) is een wilgenboom afgebeeld met zeven twijgen. Van die twijgen werden in deze streek korven gevlochten. Dat het precies zeven takken zijn, heeft te maken met zeven bepalende families in de stadsgeschiedenis. Rechts is een Kahn afgebeeld, dat is een platbodemboot die voor visserij, vrachtverkeer én veerdiensten werd gebruikt. Alles bij elkaar een mooi plaatje.

Ron zwerft door de Duitse deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren. In de hoofdstad Schwerin vond hij deze putdeksel. De gehelmde ruiter op het paard is niemand minder dan Hendrik II, heer van Mecklenburg . Hij staat bekend als Hendrik de Leeuw. Die leeuw komt terug in het driehoekige schild. In de andere hand houdt Hendrik een vlaggenlans vast. Het stadswapen werd in 1857 ontworpen op basis van het stedelijk geheimzegel. Dat het stadswapen in de jaren nadien aanzienlijk is aangepast lees je op de Duitse Wikipagina . In het eerste ontwerp zat Hendrik de Leeuw als een soort Zorro op een steigerend ros. Een plaatje daarvan zie je op Heraldry of the World .

Jan struint momenteel de Noord-Duitse steden af. Vandaag vond hij een geschikte putdeksel in Freie Hansestadt Bremen. Duidelijk is een sleutel te herkennen en dan weten we eigenlijk al meteen dat het de sleutel is van apostel Petrus. Deze topheilige was patroon van de dom van Bremen. De sleutel heeft een gotische en kenmerkende vorm en staat daarom ook wel bekend als de Bremer Schlüssel . De inwoners van de Hanzestad zijn maar wat trots op hun sleutel want een lokale spreuk luidt:  Hamburg ist das Tor zur Welt, aber Bremen hat den Schlüssel dazu . Meer aardigheden over dit stadswapen vind je op de Duitse Wikipagina . Een Breems aardigheidje...